Təqvim
Tutu yeyin doyunca...
22 iyun 2019 - 21:49

Azərbaycanın hansı kəndində, şəhərində böyüməyimizdən asılı olmayaraq, budaqlarını əyib, yaxud silkələyib şirin meyvələrini ləzzətlə yediyimiz tut ağacı ilə bağlı bəlkə də hər birimizin uşaqlıq xatirələri var.

Tut ağacı Gəncədə, Şəkidə, Naxçıvanda, Abşeron bağlarında, həm aran, həm dağ bölgələrində, bir sözlə, demək olar ki, yurdumuzun başqan-başa hər yerində bitir. Sadəcə olaraq, ayrı-ayrı məkanlarda ağaclar növünə - böyüklüyünə-kiçikliyinə, meyvələrinin rənginə, iriliyinə-xırdalığına, dadına görə bir-birindən fərqlənir. Bu ağacların barı ağ tut, qara tut, xar tut və s. kimi tanınır. Başqa sözlə, vətəni Çin və Yaponiya olsa da, tut ağacı Azərbaycan torpağında dərin kök atıb və qədim zamanlardan becərilir.

Tutu dərdlər dərmanı, yaralar məlhəmi adlandırırlar. Bu meyvədən həqiqətən də qanazlığında, maddələr mübadiləsinin bərpasında, öd yolları xəstəliyində, piylənmənin nizamlanmasında və digər xəstəliklərdə müalicə vasitəsi kimi istifadə olunur. Xalq təbabətində tuta geniş yer verilir. Onun yarpaqlarının dəmləmələri diş ağrısında ağrıkəsici, soyuqdəymədə hərarətsalıcı kimi işlədilir.

Tut nadir ağacdır ki, onun təkcə meyvəsi deyil, yarpağı, budağı, oduncağı da çox qiymətlidir. Məsələn, ipəkqurdu yalnız tut yarpağı ilə qidalanır. Tutun qurumuş budaqlarının təndirdə və manqalda əvəzi yoxdur. Tut ağacından bir sıra məişət əşyaları - ət döymək üçün toxmaq, təhnə, xəlbir və ələyin sağanağı və s. hazırlanır.

Tutun meyvəsi adətən təzə halda yeyilir. Bununla belə, tutdan mürəbbə bişirir, meyvələrini qurudub qışa tədarük edirlər. Doşabı isə bir çox dərdlərin dərmanıdır.

"Doşab almışdıq, bal çıxdı”, "Tut yemədim doyunca” və folklorumuzda tutla bağlı digər deyimlərin təkcə məcazi deyil, həm də birbaşa mənası var. Yəni yaxşı doşabın dəyəri heç də baldan əskik deyil. Yaxud tutu doyunca yeməmək yalnız təəssüf doğuran haldır, çünki onun faydası çoxdur. Ona görə də tutu sevin, doyunca yeyin.

 

"Azərbaycan”

Foto Fərman BAĞIROVUNDUR

 

 

 

 

! © Müəllif hüquqları qorunur ! Məlumatdan istifadə etdikdə istinad mütləqdir ! Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir !!!  

ŞƏRHLƏR :

                              

( Sos.şəbəkədə gedən yazışmanin FOTO-ƏKSİ. Məzmun və qramatik səhvlərə görə redaksiya məsuliyyət daşımır )

                                    

Sosial şəbəkələrdə paylaş:
Masallıda yeni məktəb binaları tikilir 17:41, 04 fevral 2023
GÜLAĞA TƏNHA: GƏLMİSƏN15:59, 04 fevral 2023
Azərbaycanda yeni cərimələr müəyyənləşdi 15:56, 04 fevral 2023
Xocalıda avtomobil dərəyə aşdı 15:38, 04 fevral 2023
Ruslar Xersonda Ukrayna qırıcısını vurdu 17:57, 03 fevral 2023
Prezident Tarif Şurasına əlavə səlahiyyətlər verdi 16:07, 03 fevral 2023
Bakıda narkotik satan kuryer şirkətinin əməkdaşları saxlanılıb 15:30, 03 fevral 2023
İlham Əliyev Cənub Qaz Dəhlizi Məşvərət Şurası çərçivəsində nazirlərin 9-cu və Yaşıl Enerji Məşvərət Şurası çərçivəsində nazirlərin 1-ci iclasında çıxış edib +FOTO12:45, 03 fevral 2023
GÜLAĞA TƏNHA: DARA ÇƏKİR21:30, 02 fevral 2023
Azərbaycan və Rumıniya prezidentləri mətbuata bəyanatlarla çıxış ediblər 20:32, 02 fevral 2023
Molla rejimindən qadınlarla bağlı qərar 18:47, 02 fevral 2023
Azərbaycan və Rumıniya prezidentlərinin təkbətək görüşü olub 18:45, 02 fevral 2023
Mehriban Əliyeva "Gənclər Günü" ilə bağlı PAYLAŞIM ETDİ 18:33, 02 fevral 2023
Rumıniya Prezidenti Klaus Yohannisin rəsmi qarşılanma mərasimi olub +FOTO18:00, 02 fevral 2023
Ermənistanda hərbi formalar dəyişdirilir 15:30, 02 fevral 2023
Fransa İstanbuldakı konsulluğunu bağladı 15:28, 02 fevral 2023
Türkiyəli iş adamının qızı Londondakı evində ölü tapıldı18:40, 01 fevral 2023
Qazaxıstan Rusiyadakı ticarət nümayəndəliyini bağlayır16:14, 01 fevral 2023
Saakaşvili vəsiyyətini elan etdi: Məni bu ölkədə dəfn edin16:00, 01 fevral 2023
GÜLAĞA TƏNHA: SƏNİN ADINA YAZDIM14:22, 01 fevral 2023
 

Bütün hüquqlar qorunur © 2023

Haqqıımızda | Saytda reklam | Bizimlə əlaqə