Təqvim
Bəxtiyar Vahabzadənin Gülağa Tənhanın 10 cildlik kitablarını oxuyarkən qeydləri
13 may 2022 - 11:18

Poetik işıq

 

Poetik işartı hər zaman seziləndir, görünəndir. Əsl şai-rin yaradıcılığında bu işartı bir qədər də aydın duyulur, görünür. Onun yaradıcılığını digərlərindən həm də poetik deyim tərzi fərqləndirir.
Gülağa Tənhanın şeirlərini bu ovqatla oxudum. Tanış mövzulara fərqli yanaşma, həm də poetik yanaşma diqqətimi çəkdi.
Bütün zamanlarda şairlər Vətən mövzusuna məsu-liyyətlə, sevgiylə müraciət edib. Onlardan yadda qalanı da var, tarixləşəni, yaddaşlarda yaşayanı da, unudulanı da. Qətiyyətlə deyə bilərəm ki, Gülağa Tənhanın yaradıcılığı diqqətdən kənarda qalası yaradıcılıq deyil. «Qoymurlar səni sevməyə» şeiri dar düşüncəli, «qart ürəkli» (ifadə Gülağa Tənhanındır) vətəndaşlardan Vətənə gileydir.Həm də adi giley deyil, poetik gileydir.

 

Qoymurlar göyümü,yerimi sevim,
Sən mənim qibləmsən, qibləgahımsan, Qoymurlar sən adda pirimi sevim, Qoymurlar mən səni sən kimi sevim –

misraları şairin mənəvi dünyasının səyyarəsi kimi alına bilər. Belə olmasaydı, şair

Oğullar Vətənə oğul olmasa, Vətən də itirər vətənliyini –

qənaətinə gələ bilməzdi. Bu iki misra bugünkü ağrı-acılarımızın düsturlaşmış ifadəsidir,yəqinindəyəm.

 

I cild 3
Gülağa Tənha

Gülağa Tənhanın Vətən sevgisi qışqırmır, deyir, pıçıl-dayır. Bu deyimlər, pıçıltılar səmimidir, inandırıcıdır. Buna görə də işığı görünəndir. «Bu kənd məni tanımadı» şei-rində bənzərsiz bir təəssüf çırpınır. Bu təəssüfün yeganə yozumu el-obanın timsalında Vətən sevgisidir:

Tale durubdu qəsdimə, Dəyir ərköyün şəstimə, İtlər atılır üstümə,
Bu kənd məni tanımadı.

 

Səmimi düşüncənin təzahürü həmişə səmimi mis-ra, səmimi şeir olub. Bu baxımdan Gülağa Tənha səmimi şairdir. Səmimi şair olduğu üçün onun poetik təəssüfünü poetik inam tamamlayır. İnanır ki, şair üçün (həm də vətəndaş üçün!) Vətən cana ruh misallıdır. Gülağa qərib-likdən Vətənə qayıdışı şair üçün (həm də vətəndaş üçün!) belə mənalandırır:

…Sənsiz qərib ölkələrdə, Bir qara daşmışam,Vətən. Ruh cana qayıdan təki Sənə qayıtmışam, Vətən!

Bu qayıdış bənzərsiz qayıdışdır. Qəribliyin sıxılcım-larından sıyrılıb çıxan şairin duyğularını Vətən sevgisi durulaşdırır, bu duruluğun özəlliyi;

Heç bilmirəm ot basıbmı izimi, Gur bulaqlar oxuyurmu sözümü. Ocaq daşı saxlayırmı közümü, Vəfasını yoxlamağa gəlmişəm –

misralarına tapınır. Misraların işığını «Beyrək kimi», «Hanı Qarabağ, hanı?», «Qaytar Vətən borcunu», «Göz dağımızdı» kimi şeirlərin işığı tamamlayır.
Sevgi bəşəri mövzudur, bəşəriyyətin cığırdaşıdır. Bu mövzuda yazılan şeirlərin hamısı oxucu duyumunun
Seçilmiş əsərlər süzgəcindən keçə bilməyib, çoxunun ömrü yazıldığı tarixdə tamamlanıb. Gülağa Tənhanın bu mövzuda yazdığı şeirlərin əksəriyyəti oxunaqlıdır, poetik çalarları ilə səciyyəvidir. Qənaətimi;

…Deyəsən, ömürün baharı keçir, Deyəsən, payızdı…
Durnalar köçür…
Sənsiz ötən aylar bezdirib məni, Ayların qaraca əlindən alıb, Gözəlim, ömrümü ömrünə köçür!..

Və yaxud;

…Bir anlıq qayıdaq ötən illərə, Ömrümdən, günümdən itən illərə. Qayıdaq xatirə cığırlarıyla;
Yoluna səpdiyim qızılgüllərin Qızılı qanına boyanam yenə.
Bir vaxtlar gözündən həsrət dərdiyim, İntizar üzdüyüm, möhnət dərdiyim Həmin pəncərədən boylanam yenə, –

kimi misralar təsdiqləyir.
Gülağa Tənhanın ictimai-siyasi mövzularda yazdığı şeirlərin əksəriyyəti poetik səviyyəsi ilə seçilir. Onun «Bir qoca boylanır…», «Qocalar evində bir ana gördüm», «Har-dasan, Qorqud ata?» kimi şeirləri xatırlatma biçimində heysiyyət harayıdır. Bu haray eşidiləndir, duyulandır və deməli, poetik uğur hesab olunmalıdır.
Mövzu baxımından aktual olan, duyanın duyğularını tarıma çəkən «İki dilənçi» şeiri uğurlu poetik nümunədir. Bu şeir şairin qəlb ağrısının, milli-xəlqi heysiyyətinin ifadəsi kimi alınmalıdır. Şeirdəki poetik obrazın düşdüyü məhrumiyyətin səbəbləri, bu səbəblərin sintezi kölgədə qalır. Əslində, şeirin uğuru məhz bu amillə də səciyyələndi-rilməlidir; reallıq, fakt verilir, görünən göstərilir, duyulan təhlilə (poetik təhlilə) cəlb edilmir;


I cild 5
Gülağa Tənha

– Nə vaxtdı
Canıma düşüb vərəm.
Sən – pul, mən gecə-gündüz ömür-gün dilənirəm.

…Poetik obrazlarla düşünən şair Gülağa Tənhanın yaradıcılığı işıqlı yaradıcılıqdır. Onun şeirlərinin boyu çağdaş poeziyamızda aydınlığı ilə seçilir.


Bəxtiyar Vahabzadə,

25 yanvar, 2004

Sosial şəbəkələrdə paylaş:
Kateqoriya:
İQTİSADİYYAT
Kişini elektrik cərəyanı vuraraq öldürüb 16:18, 21 may 2022
Əli Əsədov lotereya və idman mərc oyunları təşkilatçıları ilə bağlı qərar imzaladı 16:15, 21 may 2022
Bayden Ukraynaya 40 milyardlıq yardım paketini İMZALADI 16:12, 21 may 2022
200 kəsiri olan tələbəni məhkəməyə verdilər 13:58, 21 may 2022
ALLAH ADAMI13:27, 21 may 2022
Ermənistan Prezidenti İsveçrəyə getdi 12:45, 21 may 2022
İlham Əliyev və Nikol Paşinyanın Brüsseldə görüşü keçiriləcək 18:59, 20 may 2022
Gülağa Tənha - Ölkənin birnci şəxslərinin sərəf və ləyaqətinə hörmətdən danışdı 18:40, 20 may 2022
Dünyanın ən bahalı avtomobili satıldı 18:37, 20 may 2022
ÜST “Meymun çiçəyi”nə görə təcili toplanır 18:35, 20 may 2022
Əli Əsədov: "Bakı İrəvandan öhdəliklərin yerinə yetirilməsini gözləyir" 18:26, 20 may 2022
İlham Əliyev ICESCO-nun Baş direktorunu qəbul edib 13:36, 20 may 2022
Rusiyada 12 hərbi komissarlıq yandırılıb 19:07, 19 may 2022
İran Prezidenti İlham Əliyevi səfərə dəvət ETDİ19:04, 19 may 2022
Əlillik bu hallarda müddətsiz müəyyən ediləcək - QƏRAR17:44, 19 may 2022
Gülağa Qənbərov : Əli İnsanov , Sizin " Heydər Əliyev Fondu " sözünü dilə gətirməyə mənəvi haqqınız yoxdur ! 17:22, 19 may 2022
İlham Əliyev Türkiyənin kənd təsərrüfatı və meşəçilik nazirinin başçılıq etdiyi nümayəndə heyətini qəbul edib 17:07, 19 may 2022
Azərbaycanda yeni publik hüquqi şəxs yaradılır - FƏRMAN12:53, 19 may 2022
Paşinyan Təhlükəsizlik Şurasının iclasını keçirdi 22:21, 18 may 2022
Nazirliyə yeni səlahiyyət verildi - FƏRMAN22:18, 18 may 2022
 

Bütün hüquqlar qorunur © 2022

Haqqıımızda | Saytda reklam | Bizimlə əlaqə